به سایت رسمی حسین جعفری جرجافکی - مهندس عمران - ناظر و مجری ذی‌صلاح سازمان نظام مهندسی ساختمان کرمان خوش آمدید◆تاریخ: {WEEKDAY} {DATE} ({DATE_EN})◆لطفا در صورت مشاهده هرگونه مغایرت مطالب سایت با آیین نامه ها ، ضوابط و مقررات فنی، ما را مطلع کنید.◆

جاروبرقی مرکزی

جاروبرقی مرکزی ساختمان

شناخت سیستم، اجزا، انواع، نحوه کار، محل مناسب استفاده، مزایا، معایب، نکات اجرایی، بایدها و نبایدها

نوع سیستم مکنده مرکزی + شبکه لوله‌کشی
کاربرد ساختمان مسکونی، اداری، هتل، ویلا و پروژه‌های بزرگ
مرحله مناسب اجرا همزمان با برنامه‌ریزی تأسیسات و پیش از تکمیل نازک‌کاری
۱. جاروبرقی مرکزی چیست؟

جاروبرقی مرکزی سیستمی است که در آن موتور و واحد مکش در یک محل مشخص نصب می‌شود و از طریق شبکه‌ای از لوله‌ها به نقاط مکش مختلف ساختمان متصل است.

کاربر به جای جابه‌جا کردن یک دستگاه جاروبرقی در ساختمان، شیلنگ را به پریز مکش نزدیک محل نظافت متصل می‌کند.

پریز مکش ← لوله مکش ← شبکه اصلی ← واحد مرکزی ← مخزن گردوغبار
۲. اجزای اصلی سیستم

واحد مرکزی مکش

شامل موتور، سیستم مکش، فیلتر و مخزن جمع‌آوری گردوغبار است.

لوله‌کشی

شبکه‌ای از لوله‌ها که نقاط مکش را به واحد مرکزی متصل می‌کند.

پریز مکش

نقطه اتصال شیلنگ در فضاهای مختلف ساختمان.

شیلنگ و تجهیزات نظافت

شامل شیلنگ، دسته، برس‌ها و سری‌های مخصوص سطوح مختلف.

سیستم کنترل

بسته به مدل می‌تواند شامل کلید روشن/خاموش، کنترل روی دسته یا سیستم فرمان الکتریکی باشد.

اگزاست یا خروجی هوا

در برخی سیستم‌ها هوای خروجی از فضای داخلی خارج می‌شود تا کیفیت هوای محیط بهتر حفظ شود.

۳. نحوه کار سیستم
  1. شیلنگ به یکی از پریزهای مکش متصل می‌شود.
  2. با فعال شدن سیستم، موتور مرکزی مکش ایجاد می‌کند.
  3. هوا و ذرات از طریق شیلنگ وارد شبکه لوله‌ها می‌شوند.
  4. مواد مکش‌شده به واحد مرکزی منتقل می‌شوند.
  5. گردوغبار در مخزن یا سیستم جمع‌آوری مخصوص ذخیره می‌شود.
  6. هوای تصفیه‌شده یا خروجی، طبق طراحی سیستم مدیریت می‌شود.
۴. انواع جاروبرقی مرکزی

سیستم خانگی

برای آپارتمان، خانه و ویلا با تعداد محدود پریز مکش.

سیستم نیمه‌صنعتی

برای ساختمان‌های بزرگ‌تر، مجتمع‌ها، دفاتر یا فضاهای پرتردد.

سیستم صنعتی

برای محیط‌هایی که حجم بالایی از گردوغبار یا مواد قابل مکش تولید می‌شود و طراحی آن باید کاملاً متناسب با کاربرد انجام شود.

سیستم تک‌موتوره و چندموتوره

انتخاب تعداد و ظرفیت موتور باید بر اساس تعداد نقاط مکش، طول شبکه، همزمانی استفاده و مشخصات سازنده انجام شود.

۵. در چه ساختمان‌هایی مناسب است؟
  • خانه‌های ویلایی
  • آپارتمان‌های نوساز
  • مجتمع‌های مسکونی
  • هتل‌ها و اقامتگاه‌ها
  • دفاتر و ساختمان‌های اداری
  • برخی مراکز تجاری
  • پروژه‌های لوکس و ساختمان‌هایی که کاهش صدای تجهیزات اهمیت دارد
  • پروژه‌هایی که از ابتدا برای سیستم جاروبرقی مرکزی طراحی شده‌اند
نکته اجرایی: در ساختمان موجود نیز امکان اجرا در برخی شرایط وجود دارد، اما مسیر لوله‌ها، محل موتور و امکان عبور تأسیسات باید قبل از تصمیم‌گیری بررسی شود.
۶. مزایا و فواید

کاهش جابه‌جایی دستگاه

لازم نیست موتور جاروبرقی در تمام ساختمان جابه‌جا شود.

کاهش صدای داخل فضا

موتور در محل مرکزی قرار دارد و صدای آن در فضای نظافت کمتر احساس می‌شود.

سهولت استفاده

با نصب پریزهای مناسب، دسترسی به سیستم در نقاط مختلف آسان است.

امکان جمع‌آوری مرکزی

گردوغبار و مواد مکش‌شده در یک محل مشخص جمع می‌شوند.

ظاهر مرتب‌تر

در زمان استفاده، فقط شیلنگ و تجهیزات مورد نیاز در فضای داخلی دیده می‌شود.

امکان طراحی اختصاصی

شبکه می‌تواند متناسب با نقشه ساختمان و تعداد فضاها طراحی شود.

۷. معایب و محدودیت‌ها

هزینه اولیه

هزینه خرید تجهیزات و اجرای شبکه معمولاً بیشتر از خرید یک جاروبرقی معمولی است.

نیاز به طراحی صحیح

اشتباه در قطر لوله، مسیرها، اتصالات یا ظرفیت دستگاه می‌تواند عملکرد سیستم را کاهش دهد.

نیاز به فضای تجهیزات

برای واحد مرکزی، مخزن و تجهیزات جانبی باید محل مناسب پیش‌بینی شود.

تعمیرات شبکه

خرابی یا گرفتگی داخل لوله‌های توکار ممکن است نسبت به سیستم‌های ساده‌تر دشوارتر باشد.

۸. بایدهای طراحی و اجرا
  • قبل از اجرای لوله‌کشی، مسیر کامل شبکه مشخص شود.
  • ظرفیت واحد مرکزی متناسب با ساختمان انتخاب شود.
  • تعداد پریزهای مکش بر اساس پلان و شعاع پوشش شیلنگ تعیین شود.
  • مسیر لوله‌کشی تا حد امکان کوتاه، منطقی و قابل سرویس طراحی شود.
  • از اتصالات و لوله‌های مناسب و سازگار با سیستم استفاده شود.
  • محل واحد مرکزی دارای دسترسی مناسب برای سرویس باشد.
  • تهویه مناسب محل نصب موتور در نظر گرفته شود.
  • در ساختمان چندطبقه، شبکه و رایزرها از ابتدا هماهنگ شوند.
  • عبور لوله از محل‌های حساس سازه‌ای بدون بررسی و هماهنگی انجام نشود.
  • قبل از پوشاندن لوله‌ها، شبکه آزمایش و کنترل شود.
۹. نبایدهای طراحی و اجرا
  • لوله‌کشی بدون نقشه و محاسبه مسیر انجام نشود.
  • قطر لوله فقط بر اساس حدس یا تجربه پروژه دیگر انتخاب نشود.
  • از پیچ‌های تند و مسیرهای غیرضروری تا حد امکان استفاده نشود.
  • لوله‌ها با مصالح نامناسب یا اتصالات غیراستاندارد اجرا نشوند.
  • محل موتور در فضای بدون تهویه و نامناسب قرار نگیرد.
  • دسترسی برای تخلیه مخزن و سرویس دوره‌ای حذف نشود.
  • لوله‌ها قبل از آزمایش نهایی زیر کف یا داخل دیوار پوشانده نشوند.
  • شبکه جاروبرقی با کانال یا لوله تأسیسات دیگر بدون طراحی صحیح ترکیب نشود.
  • برای مکش مواد و ذراتی که دستگاه برای آنها طراحی نشده استفاده نشود.
۱۰. محل مناسب نصب واحد مرکزی

محل نصب باید با توجه به کوتاه‌ترین و منطقی‌ترین مسیر شبکه، دسترسی برای تعمیرات، تهویه، صدای تجهیزات و امکان تخلیه مخزن انتخاب شود.

محلارزیابی کلینکته
پارکینگ یا فضای خدماتیمناسب در بسیاری از پروژه‌هانیازمند تهویه و دسترسی مناسب
انباری خدماتیقابل بررسینباید دسترسی و تهویه محدود باشد
فضای تأسیساتقابل بررسیهماهنگی با سایر تجهیزات ضروری است
داخل اتاق خوابنامناسببه علت صدا، دسترسی و مسائل فضایی
۱۱. نکات مهم لوله‌کشی
  • مسیرها باید با نقشه معماری و تأسیسات هماهنگ باشند.
  • تعداد انشعاب‌ها و طول مسیر بر عملکرد مکش اثر دارند.
  • اتصالات باید مطابق سیستم انتخاب شوند.
  • از ایجاد نقاطی که احتمال تجمع آلودگی دارند جلوگیری شود.
  • محل عبور لوله‌ها از دیوارها و سقف‌ها باید با جزئیات مناسب اجرا شود.
  • در رایزرها امکان دسترسی و هماهنگی با سایر تأسیسات بررسی شود.
هشدار: ابعاد و جزئیات دقیق لوله‌کشی باید بر اساس دستورالعمل سازنده دستگاه و طراحی پروژه تعیین شود و نمی‌توان یک قطر یا طول ثابت را برای همه سیستم‌ها تجویز کرد.
۱۲. روش صحیح استفاده
  1. پریز مکش و شیلنگ را بررسی کنید.
  2. شیلنگ را به‌درستی متصل کنید.
  3. دستگاه را طبق سیستم کنترل روشن کنید.
  4. سری مناسب برای سطح موردنظر انتخاب کنید.
  5. از مکش مواد ممنوع یا خارج از ظرفیت دستگاه خودداری کنید.
  6. پس از پایان کار، شیلنگ را جدا و در محل مناسب نگهداری کنید.
  7. مخزن و فیلترها را طبق دستور سازنده بررسی و سرویس کنید.
۱۳. چه موادی را نباید با جاروبرقی مرکزی مکش کرد؟
  • مایعات، مگر اینکه دستگاه مشخصاً برای مکش مایعات طراحی شده باشد.
  • مواد داغ یا در حال سوختن.
  • مواد شیمیایی یا خطرناک بدون تأیید سازنده.
  • مواد بسیار حجیم که باعث گرفتگی مسیر می‌شوند.
  • مواد قابل اشتعال یا انفجاری مگر در سیستم‌های اختصاصی طراحی‌شده برای آن.
  • هر ماده‌ای که در دفترچه دستگاه به عنوان ممنوع اعلام شده است.
۱۴. نگهداری و سرویس
  • مخزن جمع‌آوری طبق دستور سازنده تخلیه شود.
  • فیلترها در زمان مناسب تمیز یا تعویض شوند.
  • صدای غیرعادی موتور بررسی شود.
  • کاهش ناگهانی قدرت مکش نادیده گرفته نشود.
  • پریزها و شیلنگ از نظر گرفتگی بررسی شوند.
  • در صورت گرفتگی شبکه، از وارد کردن اجسام سخت برای باز کردن مسیر خودداری شود.
۱۵. عیب‌یابی سریع
مشکلعلت‌های احتمالیاقدام اولیه
کاهش مکشگرفتگی شیلنگ، فیلتر، مخزن یا شبکهبررسی مسیر و فیلتر طبق دستور سازنده
عدم روشن شدنبرق، کنترل، پریز یا واحد مرکزیبررسی سیستم برق و کنترل
صدای غیرعادیمشکل موتور یا ورود جسم نامناسبخاموش کردن و بررسی تخصصی
مکش ضعیف در یک پریزگرفتگی موضعی یا مشکل اتصالبررسی همان مسیر
۱۶. چک‌لیست مجری ساختمان
  • □ محل واحد مرکزی تعیین شده است.
  • □ مسیر شبکه با معماری هماهنگ شده است.
  • □ مسیر با سایر تأسیسات تداخل ندارد.
  • □ محل پریزهای مکش مشخص شده است.
  • □ ظرفیت دستگاه بررسی شده است.
  • □ لوله‌ها و اتصالات مطابق سیستم تهیه شده‌اند.
  • □ مسیرها قبل از پوشانده شدن بازدید شده‌اند.
  • □ شبکه آزمایش شده است.
  • □ قدرت مکش پریزها بررسی شده است.
  • □ دسترسی برای سرویس واحد مرکزی باقی مانده است.
  • □ دستورالعمل استفاده و نگهداری به بهره‌بردار تحویل شده است.

HJJ Civil