در روش خرپایی، فشار وارد بر جداره توسط سیستم اعضای قائم، افقی، مایل و اتصالات به تکیه‌گاه منتقل می‌شود. این روش در گودهای شهری متداول است، به‌خصوص زمانی که فضای کافی برای قرارگیری اعضای مایل وجود داشته باشد.

اجزای اصلی

• عضو قائم یا ستون نگهبان
• عضو مایل
• اعضای افقی و رابط
• صفحه یا سیستم نگهدارنده خاک
• تکیه‌گاه عضو مایل
• اتصالات و ورق‌های اتصال

سختی اجرا: متوسط

مراحل ساخت و اجرا

مزایا

• قابل اجرا با تجهیزات نسبتاً متداول.
• قابل استفاده در بسیاری از گودهای شهری.
• امکان کنترل مرحله‌ای عملیات.
• قابلیت بازرسی نسبتاً ساده اعضای نمایان.

معایب

• عضو مایل فضای داخل گود را اشغال می‌کند.
• برای همه هندسه‌های گود مناسب نیست.
• کیفیت تکیه‌گاه عضو مایل بسیار مهم است.
• اتصالات ضعیف می‌توانند عملکرد سیستم را کاهش دهند.

بایدها

• تکیه‌گاه اعضای مایل کاملاً کنترل شود.
• اتصالات طبق نقشه اجرا شوند.
• گودبرداری با توالی طراحی انجام شود.
• تغییرشکل دیواره پایش شود.

نبایدها

• عضو مایل بدون طراحی جابه‌جا نشود.
• زیر عضو مایل بدون تأمین تکیه‌گاه مناسب خالی نشود.
• اتصالات ناقص رها نشوند.
• بار اضافی نزدیک لبه گود قرار نگیرد.

نیلینگ با مسلح کردن توده خاک و ایجاد یک پوسته نگهدارنده در سطح گود، مقاومت توده خاک را افزایش داده و تغییرشکل آن را کنترل می‌کند.

اجزای اصلی

• نیل یا میلگرد مسلح‌کننده
• دوغاب تزریقی
• صفحه سر نیل
• مهره یا سیستم اتصال
• مش فولادی
• شاتکریت
• زهکش‌های احتمالی

سختی اجرا: متوسط تا زیاد

مراحل ساخت و اجرا

1. جانمایی و آماده‌سازی کارگاه.
2. گودبرداری مرحله اول طبق طرح.
3. اصلاح و پایدارسازی سطح خاک.
4. حفاری سوراخ نیل‌ها.
5. کنترل عمق و مسیر حفاری.
6. قرار دادن نیل و فاصله‌گذار.
7. تزریق دوغاب.
8. اجرای زهکش در صورت نیاز.
9. اجرای مش و آرماتور سطحی.
10. نصب صفحه سر نیل.
11. اجرای شاتکریت.
12. کنترل کیفیت و سپس ورود به تراز بعدی.

مزایا

• مناسب برای بسیاری از گودهای شهری.
• فضای داخلی گود را نسبت به خرپا کمتر اشغال می‌کند.
• قابلیت اجرای مرحله‌ای دارد.
• برای هندسه‌های مختلف قابل تطبیق است.

معایب

• به تجهیزات حفاری و تزریق نیاز دارد.
• کیفیت دوغاب و حفاری مستقیماً بر عملکرد تأثیر دارد.
• در برخی خاک‌ها و شرایط آب زیرزمینی محدودیت دارد.
• فضای پشت دیواره برای طول نیل باید در دسترس و از نظر حقوقی قابل استفاده باشد.

بایدها

• عمق و زاویه حفاری کنترل شود.
• تزریق به‌صورت صحیح انجام شود.
• سر نیل‌ها و صفحات اتصال کنترل شوند.
• زهکشی طبق طراحی اجرا شود.

نبایدها

• فاصله نیل‌ها بدون طراحی تغییر نکند.
• گودبرداری مرحله بعد قبل از تثبیت مرحله قبل انجام نشود.
• تزریق ناقص نادیده گرفته نشود.
• آب واردشده به دیواره بدون بررسی رها نشود.

در انکراژ، مهارهای کششی در پشت دیواره ایجاد شده و نیروی حاصل از فشار خاک را به بخش مقاوم خاک منتقل می‌کنند. این سیستم می‌تواند همراه با دیواره‌های مختلف استفاده شود.

اجزای اصلی

• دیواره نگهدارنده
• سوراخ مهار
• کابل یا میلگرد مهار
• قسمت آزاد و قسمت گیرایی مهار
• دوغاب
• صفحه سرمهار
• مهره یا گوه
• سیستم کشش

سختی اجرا: زیاد

مراحل ساخت و اجرا

1. اجرای دیواره اولیه.
2. گودبرداری تا تراز مرحله اول.
3. حفاری سوراخ مهار.
4. کنترل طول و مسیر حفاری.
5. قرار دادن کابل یا میلگرد.
6. تزریق دوغاب.
7. اجرای سرمهار و صفحه.
8. رسیدن دوغاب به شرایط لازم.
9. کشش مهار طبق طرح.
10. انجام آزمایش‌های موردنیاز.
11. قفل کردن مهار.
12. ادامه گودبرداری.

مزایا

• فضای داخلی گود را نسبت به استرات‌ها کمتر اشغال می‌کند.
• برای گودهای عمیق می‌تواند سیستم مؤثری باشد.
• امکان اجرای مرحله‌ای دارد.
• قابلیت کنترل نیروی مهار وجود دارد.

معایب

• تجهیزات تخصصی نیاز دارد.
• اجرای نادرست تزریق یا کشش خطرناک است.
• ممکن است به فضای خارج از محدوده ملک نیاز داشته باشد.
• آزمایش و کنترل آن تخصصی‌تر است.

بایدها

• مسیر مهارها پیش از اجرا بررسی شود.
• تأسیسات زیرزمینی شناسایی شوند.
• کشش مهارها ثبت و کنترل شود.
• کیفیت تزریق بررسی شود.

نبایدها

• بدون کنترل ملک مجاور مهار اجرا نشود.
• کشش مهار حدسی انجام نشود.
• مهار معیوب بدون ارزیابی اصلاحی رها نشود.

دیوار دیافراگمی یک دیوار عمیق و نسبتاً صلب است که معمولاً برای گودهای عمیق و پروژه‌هایی که کنترل تغییرشکل اهمیت بالایی دارد مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اجزا

• Guide Wall
• پنل حفاری
• قفسه آرماتور
• سیال پایدارکننده در روش‌های مربوط
• اتصال پنل‌ها
• بتن
• سیستم بتن‌ریزی ترمی
• کلاف فوقانی

سختی اجرا: زیاد تا بسیار زیاد

مراحل ساخت و اجرا

1. نقشه‌برداری دقیق محور دیوار.
2. اجرای Guide Wall.
3. حفاری پنل.
4. حفظ پایداری دیواره حفاری.
5. پاکسازی کف پنل.
6. کنترل وضعیت سیال حفاری در صورت استفاده.
7. ساخت و نصب قفسه آرماتور.
8. اجرای اتصال پنل‌ها.
9. بتن‌ریزی با روش مناسب.
10. تکمیل پنل‌های بعدی.
11. اجرای کلاف فوقانی.
12. گودبرداری مرحله‌ای.
13. اجرای استرات یا انکراژ در صورت طراحی.

مزایا

• صلبیت بالا.
• مناسب برای گودهای عمیق.
• کنترل مناسب‌تر تغییرشکل در مقایسه با برخی سیستم‌های انعطاف‌پذیر.
• قابلیت استفاده به‌عنوان بخشی از سازه دائمی در طرح‌های مناسب.

معایب

• هزینه و تجهیزات اجرایی بالا.
• نیازمند تیم متخصص.
• کنترل کیفیت بتن و پنل‌ها بسیار مهم است.
• فضای کارگاهی و لجستیک بیشتری نیاز دارد.

بایدها

• محور دیوار دقیق کنترل شود.
• عمق حفاری و کیفیت پنل ثبت شود.
• قفسه آرماتور کنترل شود.
• بتن‌ریزی پیوسته و اصولی انجام شود.

نبایدها

• پنل ناپایدار بدون اقدام اصلاحی رها نشود.
• قفسه آرماتور بدون کنترل وارد پنل نشود.
• بتن‌ریزی ناقص یا غیراصولی انجام نشود.

در مهار متقابل، دیواره‌های دو طرف گود توسط تیرها و استرات‌های داخلی به یکدیگر متصل می‌شوند. اعضای داخلی در برابر فشارهای وارد بر دیواره‌ها مقاومت می‌کنند.

اجزای اصلی

• دیواره نگهدارنده
• وِیلر
• استرات
• اتصالات
• صفحات اتصال
• سیستم پیش‌بار در صورت نیاز طراحی

سختی اجرا: متوسط تا زیاد

مراحل ساخت و اجرا

1. اجرای دیواره‌های دو طرف.
2. گودبرداری تا تراز مرحله اول.
3. اجرای وِیلرها.
4. نصب استراتهای متقابل.
5. کنترل تراز و اتصالات.
6. پیش‌بارگذاری در صورت پیش‌بینی طرح.
7. ادامه گودبرداری.
8. نصب ترازهای بعدی استرات.
9. کنترل تغییرشکل.
10. برداشت استرات‌ها فقط طبق توالی طراحی.

مزایا

• عدم نیاز به دسترسی به زمین پشت دیواره برای مهارهای کششی در حالت متعارف.
• قابلیت استفاده در گودهای شهری.
• انتقال مستقیم نیرو بین دو طرف گود.

معایب

• فضای داخلی گود را اشغال می‌کند.
• حرکت ماشین‌آلات و اجرای سازه اصلی را دشوار می‌کند.
• اتصالات و استرات‌ها باید مرتب کنترل شوند.

بایدها

• اتصالات استرات کنترل شوند.
• تراز اعضا کنترل شود.
• توالی حذف استرات‌ها مشخص باشد.
• تغییرشکل دیواره پایش شود.

نبایدها

• استرات بدون تأیید فنی حذف نشود.
• ماشین‌آلات به استرات‌ها ضربه نزنند.
• استرات معیوب بدون اصلاح رها نشود.

در برخی پروژه‌ها یک سیستم واحد برای تمام اضلاع یا تمام مراحل گود مناسب نیست. در این حالت ممکن است ترکیبی از دیواره صلب، نیلینگ، انکراژ، مهار داخلی یا سیستم‌های دیگر مورد استفاده قرار گیرد.

سختی اجرا: زیاد

مراحل اجرا

1. بررسی ژئوتکنیکی و شرایط اطراف.
2. تقسیم گود به نواحی اجرایی.
3. انتخاب سیستم مناسب برای هر ناحیه.
4. اجرای سیستم اولیه.
5. گودبرداری مرحله‌ای.
6. اجرای سیستم مکمل.
7. کنترل محل اتصال و انتقال نیرو.
8. ادامه گودبرداری.
9. پایش مجموعه به‌صورت یک سیستم واحد.

مزایا

• انعطاف‌پذیری بالا در پروژه‌های پیچیده.
• امکان تطبیق روش با شرایط متفاوت اضلاع گود.
• امکان ترکیب مزایای چند سیستم.

معایب

• طراحی و اجرای پیچیده‌تر.
• نیاز به هماهنگی بیشتر بین تیم‌های اجرایی.
• کنترل مسیر انتقال نیرو دشوارتر است.

بایدها

• مرز عملکرد هر سیستم مشخص باشد.
• اتصال سیستم‌ها طبق جزئیات طراحی انجام شود.
• توالی ساخت دقیقاً کنترل شود.

نبایدها

• دو سیستم مستقل بدون بررسی با یکدیگر ترکیب نشوند.
• عضو یک سیستم بدون بررسی اثر آن بر سیستم دیگر حذف نشود.

در روش تاپ‌دان، ساخت سازه زیرزمین و عملیات خاکبرداری به‌صورت مرحله‌ای و از بالا به پایین انجام می‌شود. سقف‌های زیرزمین می‌توانند در حین گودبرداری نقش مهاربندی نیز داشته باشند.

اجزای اصلی

• دیواره پیرامونی
• ستون‌ها یا عناصر باربر
• سقف‌های زیرزمین
• بازشوهای دسترسی و خاکبرداری
• سیستم فونداسیون

سختی اجرا: بسیار زیاد

مراحل ساخت

1. اجرای دیواره پیرامونی مناسب.
2. اجرای عناصر باربر اصلی.
3. اجرای تراز بالایی سازه.
4. ایجاد بازشوهای موردنیاز برای خاکبرداری.
5. خاکبرداری در زیر سقف.
6. اجرای سقف تراز بعدی.
7. ادامه خاکبرداری در تراز پایین‌تر.
8. اجرای سقف‌های بعدی.
9. رسیدن به تراز فونداسیون.
10. اجرای فونداسیون و اجزای پایین سازه.
11. تکمیل سازه و معماری.

مزایا

• امکان کاهش زمان کلی پروژه در طرح‌های مناسب.
• امکان اجرای همزمان بخش‌هایی از سازه و عملیات زیرزمین.
• سقف‌ها می‌توانند نقش مهاربندی سازه‌ای داشته باشند.
• برای برخی پروژه‌های شهری با محدودیت تغییرشکل مناسب است.

معایب

• طراحی و اجرای بسیار پیچیده.
• دسترسی ماشین‌آلات محدودتر می‌شود.
• هماهنگی سازه، خاک و معماری دشوارتر است.
• هزینه اولیه تجهیزات و برنامه‌ریزی می‌تواند بالا باشد.

بایدها

• توالی ساخت دقیقاً برنامه‌ریزی شود.
• بازشوهای خاکبرداری از ابتدا پیش‌بینی شوند.
• اتصال ستون و سقف کنترل شود.
• تهویه، روشنایی و ایمنی فضای زیرزمین تأمین شود.

نبایدها

• خاکبرداری خارج از محدوده مرحله انجام نشود.
• عضو سازه‌ای بدون بررسی حذف یا بریده نشود.
• بازشوهای موقت بدون کنترل سازه‌ای ایجاد نشوند.